Իսպանիայում զոհված ամերիկացիների մասին

Միանգամից ասեմ, որ Հեմենգուեյը իմ գրողը չէ․ կարդացի ու հասկացա, որ չեմ հավանում նրա ոճը, բառապաշարը, թեմանները:
≤Եվ բացվում է արևը≥ վեպը կարդալուց հետո այն շատ նմանեցրի Շիրվազադեի ≤Քաոսնին≥ , գտա ոճային նմանություններ: Միգուցե չհավանելս կապված էր իմ նախասիրությունների հետ, միգուցե ձանձրալի էր նրա համար,որ ասելիքը ձգձգված էր: Մի խոսքով կարդում էի միմիայն այն պատճառով, որպեսզի կիսատ չթողեմ: Մինչև վեպը կարդալը, գրքի մեջ հանդիպեցի պատվածքի նման մի տեքստի, որն ավելի լավն էր, քան 280 էջանոց վեպը:
Հավանեցի բառերի կույտը, հստակ ասելիքը և որոշեցի ներկայացնել: ՚

Մեռելները քնել են, այս գիշեր ցուրտ է Իսպանիայում: Ձյունը թափվում է ձիթենիների պուրակների վրա, ծածկում է ծառերի արմատները: Ձյունը նստում է գերեզմանատներին, գլխավերևների փոքրիկ անվանատախտակին: Ձիթենիները կանգնել են սառնաշունչ քամու դիմաց, մերկ ու նիհարկ, որովհետև ներքևի ճյուղերը կտրել են ու դրանցով տակները քողարկել, իսկ մեռելները քնել են խարամայի գետափնյա բլրալանջերին, պաղ հողում: Ցուրտ էր և այն փետրվարին, երբ նրանք ընկան այդտեղ և դրանից հետո նրանք չեն նկատել տարվա եղանակների փոփոխությունները:

Երկու տար է անցել այն օրից, երբ Լինքոլնի անվան գումարտակը չորս ու կես ամիս պահում էր  Խարամայի երկայնքի բարձրունքները, և այդտեղ ընկած առաջին ամերիկացիները վաղուց արդեն իսպանական հողի մասնիկներն են դարձել: 

Մեռելները քնել են, այս գիշեր ցուրտ է Իսպանիայում, նրանք կքնեն ամբողջ ձմեռը, քանի նրանց հետ քնած կլինի և հողը: Բայց գարնան անձրև կգա, հողը վերստին կկենդանանա: Հարավ քամին մեղմ կփչի սարի լանջին: Սևաթույր ծառերը կյանք կառնեն, կերևան փոքրիկ կանաչ տերևենրը, կծաղկեն խնձորենիները խարամայի ափին: Գարնանը մեռելները կզգան հողի վերակենդանացումը:  

Մեր մեռելները հիմա իսպանական հողի մասնիկներն են դարձել, իսկ իսպանական հողը երբեք չի մեռնի: Ամեն ձմեռ կթվա, որ մեռնում է, և ամեն գարուն կվերակենդանանա: Մեր մեռելները հավիտյան կապրեն նրա հետ:

Ինչպես, որ հողը երբեք չի մեռնի այդպես էլ նրանք, ովքեր երբևէ ազատ են եղել,  ստրուկ չեն դառնա: Գյուղացիները, որոնք մշակում են այն հողը, որտեղ թաղված են մեր մեռելները, գիտեն թե հանուն ինչի ընկան նրանք: Պատերազմի ընթացքում բավական ժամանակ կար, որ նրանք այս ամենը հասկանային և այսուհետև միշտ կհիշեն: 

Մեր մեռելներն ապրում են իսպանիայի գյուղացիների, իսպանացի աշխատավորների սրտերի ու հոգիների մեջ, բոլոր այն պարզ ու պարկեշտ մարդկանց, որոնք հավատում էին Հանրապետությանը և կռվում էին հանուն նրա: Եվ քանի դեռ կապրեն մեր մեռելներն իսպանական հողում, իսկ նրանք կապրեն այնքան ժամանակ, ինչքան կապրի իսպանական հողը, ոչ մի բռնապետություն ծնկի չի բերի Իսպանիային:

Ֆաշիստները կարող են քայլել երկրի ճամփաներով՝ շաչեցնելով ուրիշ երկրներից բերված ծանր մետաղը: Դավաճանների ու վախկոտների օժանդակությաբ նրանք կարող են առաջ շարժվել: Նրանք կարող են քաղաքներ ու գյուղեր քանդել, նրանք կարող են փորձել ժողովրդին ստրկության մեջ պահել:  Բայց ստրկության մեջ չես կարող պահել ոչ մի  ժողովրդի:

Իսպանական ժողովուրդը նորից ոտքի կկանգնի, ինչպես որ կանգնել է սրանց ռաջ՝ բռնապետությունների դեմ:

Մեռելները կարիք չունեն կանգնելու: Նրանք հիմա մասնիկներն են հողի, իսկ հողը երբեք չի նվաճվի: Որովհետև հողը հավերժական է: Նա կգերապրի բոլոր բռնապեռտությունները: 

Նրանք, ովքեր պատվով մտան այդ հողը, իսկ ավելի պատվով ոչ ոք չի մտել այդ հողը, քան Իսպանիայում զոհվածները, նրանք անմահության հասան: 

 Էռնեստ Հեմենգուեյ 

Փետրվարի 14, 1939թ. 

 

0106_ernest_460x276

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s